สถานที่ท่องเที่ยว
:: ตระการตาลานผีเสื้อ ในป่าแก่งกระจาน ::
ตระการตาลานผีเสื้อ ในป่าแก่งกระจาน

ทุกฤดูร้อนเมื่ออากาศร้อนจัดและแหล่งน้ำเริ่มแห้งเหือดบรรดาเหล่าผีเสื้อกว่า 200 ชนิดจะพากันมาหากินเกลือตามดินโป่งหรือแหล่งน้ำแฉะๆมากมาย จนบางครั้งบางทีก็อาจพบการอพยพของฝูงผีเสื้อนับแสนตัวอย่างไม่น่าเชื่อ นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งดูนกที่สำคัญ มีนกหายากเช่น นกกะลิงเขียดหางหนามเป็นต้น
 
:: ถ้ำเขาย้อย ::
ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของเขาย้อยหลังสถานีรถไฟ เขาย้อยเป็นภูเขาโดดเด่น ริมทางหลวงหมายเลข 4 อยู่ก่อนถึงตัวเมือง เพชรบุรีประมาณ 22 กิโลเมตร ในถ้ำนี้มี พระพุทธรูปใหญ่น้อยหลายปางประดิษฐานอยู่คล้าย กับถ้ำเขาหลวง หรือถ้ำเขา บันไดอิฐ ตามประวัต ิเล่าว่าพระพุทธรูปเหล่านี้มีมานานแล้วและต่อมา พระครูอ่อนวัดท้ายตลาดมาบูรณะใหม่ และมีเกร็ด ประวัติศาสตร์เล่ากันว่าสมัยเมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ยังทรงผนวชอยู่นั้น พระองค์ได้เสด็จธุดงค์มาปัก กลดวิปัสสนาที่หน้าเขาย้อย แล้วทรงย้ายขึ้นมาประทับ นั่งกรรมฐานอยู่ในถ้ำเขาย้อยหลายคืน
 
:: เขาอีโก้ ::
อยู่ตำบลห้วยโรง ทางตอนเหนือของอำเภอเขาย้อย บนยอดเขาอีโก้มีพระเจดีย์สำคัญองค์หนึ่งซึ่งเจ้าอธิการแก้ว วัดพวงมาลัย เมืองแม่กลองมาสร้างไว้เมื่อ พ.ศ. 2455 ในเทศกาลสงกรานต์ชาวเขาย้อยนิยมเดินขึ้นมาไหว้พระบน ยอดเขานี้เป็นประเพณีสืบมา
 
:: หมู่บ้านไทยดำหรือไทยทรงดำ หรือลาวโซ่ง ::
พบได้ทั่วไปในเขตอำเภอเขาย้อย โดยเฉพาะ ที่บ้านหนองปรงและบ้านทับคาง ชาวไทยดำเป็นชนกลุ่มหนึ่งที่อพยพมาจาก ประเทศลาว และยังรักษาวัฒนธรรมประเพณีดั้งเดิมไว้ในช่วงเดือนเมษายนของทุกปี ชาวไทยดำจะจัดงานสังสรรค์ มีการ แต่งกายแบบพื้นเมือง และการละเล่นต่างๆ
 
:: น้ำพุร้อน ::
อยู่ห่างจากจังหวัดเพชรบุรีประมาณ 50 กิโลเมตร สามารถนำรถเข้าถึงบริเวณน้ำพุร้อนได้ หรือจากอำเภอหนองหญ้าปล้อง เข้าไปประมาณ 16 กิโลเมตร มีน้ำพุ 3 แอ่ง ขนาดเส้นผ่าศูนยกลางประมาณ 3 เมตร ความร้อนของน้ำสามารถ ต้มไข่ให้สุก ได้
 
:: ยอดเขาด้านทิศตะวันออก ::
บริเวณไหล่เขาเป็นที่ตั้งของวัดมหาสมณาราม ภายในพระอุโบสถ มีภาพเขียนฝีมือ ขรัวอินโข่ง บนผนังทั้งสี่ด้าน เป็นวัดเก่า แก่ตั้งแต่สมัยอยุธยา ส่วนบนยอดเขาเป็นที่ตั้งของวัดพระแก้ว เป็นวัดประจำพระราชวังพระนครคีรี เช่นเดียวกับวัดพระศรี รัตนศาสดาราม ซึ่งเป็นวัดประจำพระบรมมหาราชวังในกรุงเทพฯ ภายในวัดพระแก้วประกอบด้วยพระอุโบสถขนาดเล็ก ประดับด้วยหินอ่อน ด้านหลังเป็นพระพุทธเสลเจดีย์ด้านหน้าพระอุโบสถเป็นหอระฆังรูปสี่เหลี่ยมย่อมุมขนาดเล็ก
 
:: เขายอดกลาง ::
เป็นที่ประดิษฐานพระธาตุจอมเพชร มีความสูง 40 เมตร บรรจุพระบรมสารีริกธาตุไว้ภายใน จากจุดนี้สามารถมองเห็น พระที่นั่งต่างๆ บนยอดเขาอีก 2 ยอด รวมทั้งทิวทัศนของตัวเมืองเพชรบุรีได้อีกด้วย
 
:: ยอดเขาด้านทิศตะวันตก ::
เป็นที่ตั้งของพระราชวังที่ประทับอันได้แก่ พระที่นั่งเพชรภูมิไพโรจน์ พระที่นั่งปราโมทย์ ไหสวรรย์ พระที่นั่งเวชยันต์ วิเชียรปราสาท พระที่นั่งราชธรรมสภา หอชัชชวาลเวียงชัย หอพิมานเพชรมเหศวร ตำหนักสันถาคารสถาน หอจตุเวทปริต พจน์ ศาลาทัศนานักขัตฤกษ์ นอกจากนี้แล้วยังมีโรงรถ โรงม้า ศาลามหาดเล็ก ศาลาลูกขุน ศาลาต่าน ศาลาเย็นใจ ทิมดาบ โรงครัว ตามแบบพระราชวังทั่วไป รอบพระราชวังมีป้อมล้อมอยู่ทั้ง 4 ทิศคือ ป้อมทศรถป้องปากทาง ทิศตะวันออก ป้อมวรุฬหกบริรักษ์ทางทิศใต้ป้อมวิรุฬปักษ์ป้องกันทางทิศตะวันตก และป้อมเวสสุวรรณรักษาทางทิศเหนือ

กรมศิลปากรได้ใช้บางส่วนของพระราชวังบนยอดเขาด้านทิศตะวันตกนี้จัดตั้งเป็น พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนครคีรี ภายในเก็บรักษาโบราณวัตถุต่างๆ ได้แก่ เครื่องราชูปโภคของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รูปหล่อโลหะสำริด และทองเหลืองที่ใช้สำหรับตกแต่งห้องต่างๆ ในพระที่นั่ง และเครื่อง กระเบื้องของจีน ญี่ปุ่น และยุโรป เฉพาะส่วนของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินี้ เปิดให้เข้าชมตั้งแต่เวลา 09.00 - 16.00 น. ทุกวัน
 
:: ถ้ำเขาหลวง ::
อยู่บนเขาหลวง ห่างจากเขาวังประมาณ 5 กิโลเมตร จากเชิงเขามีบันไดคอนกรีต นำสู่ทางลงถ้ำเขาหลวงเป็นภูเขาขนาดเล็ก มียอดสูงสุดเพียง 92 เมตร มีหินงอกหินย้อยสีสันสวยงาม ภายในมีปล่องที่แสงอาทิตย์สามารถ ส่องเข้ามาภายในถ้ำได้ทำ ให้สวยงามยิ่งขึ้น สำหรับถ้ำเขาหลวงถือเป็นถ้ำใหญ่ และสำคัญที่สุดในเมืองเพชร

ภายในถ้ำประดิษฐานพระพุทธรูปฉลองพระองค์อันสำคัญยิ่ง ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้สร้าง ถวายพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ถ้ำแห่งนี้เคยเป็น ที่เสด็จประพาสมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 พระจอมเกล้าเจ้า อยู่หัวทรงโปรดถ้ำเขาหลวงมาก ได้ทรงบูรณะพระพุทธรูปเก่าแก่ ที่มีมา แต่โบราณภายในถ้ำนี้หลายองค์ด้วยกัน และโปรด เกล้าฯ ให้สร้างบันไดหินลงไปในถ้ำ ตรงทางเข้าเชิงเขาหลวง ด้านขวามือมีวัดใหญ่อยู่วัดหนึ่ง ชาวเมืองเรียกว่า วัดถ้ำแกลบ ปัจจุบันชื่อ "วัดบุญทวี" ซึ่งเป็นวัดใหญ่น่าชมมาก เพราะท่านเจ้าอาวาสวัดนี้เป็นช่าง ได้ออกแบบและสร้างศาลาการเปรียญ ที่ใหญ่โต ประตูโบสถ์เป็นไม้สลักลายสวยงามมาก วัดถ้ำแกลบนี้มีตำนานเล่าว่า ปากถ้ำแกลบที่วัดนี้คือ ทางเข้าสู่เมืองลับแล อันเป็นเมืองที่มีแต่หญิงสาวทั้งนั้น แต่ก็เป็นเพียง ตำนานของชาวเมืองเพชรนับร้อยปีมาแล้ว
 
:: พระรามราชนิเวศน์ ::
หรือ "พระราชวังบ้านปืน" ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านหม้อ อำเภอเมือง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราช ประสงค์ให้สร้างด้วยพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์เพื่อเป็นพระราชนิเวศน์ สำหรับประทับแรมในฤดูฝน ทรงโปรดเกล้าฯ ให้จัดซื้อที่จากราษฎร และให้จอมพลเรือสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต กับสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพเป็นแม่กองจัดการก่อสร้าง สร้างแบบสถาปัตยกรรมยุโรป ออกแบบโดยมิสเตอร์คาล เดอริง ชาวเยอรมัน เริ่มก่อสร้างในปี พ.ศ. 2452 แล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2459 ในรัชสมัยพระบาท สมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานนามว่า พระที่นั่งศรเพ็ชรปราสาท และทรงเปลี่ยนเป็นพระรามราชนิเวศน์ ปี พ.ศ. 2461 ใช้เป็นที่รับรองแขกเมือง ในสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ใช้เป็นที่ตั้งของ โรงเรียน ผู้กำกับลูกเสือ โรงเรียนฝึกหัดครูเกษตรกรรม โรงเรียนประชาบาลประจำตำบล ฯลฯ

การเข้าชมต้องทำหนังสือล่วงหน้าถึงผู้บังคับการจังหวัดทหารบก กองพันที่ 3 กรมทหารราบที่ 11 อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี 76000 หรืออาจติดต่อที่ป้อมยามแลกบัตรเพื่อขอเข้าชมอย่างไม่เป็นทางการ
 
:: แหลมหลวง ::
อยู่ในตำบลแหลมผักเบี้ย ห่างจากตัวเมืองเพชรบุรี 15 กิโลเมตร ตามเส้นทางเดียวกับทางไป หาดเจ้าสำราญ โดยแยกซ้าย ก่อนถึงหาดเจ้าสำราญเล็กน้อย ลักษณะเป็นปลายแหลม ของหาดทราย ยื่นยาวออกไปในทะเลถึง 2 กิโลเมตร เป็นชายทะเล ที่สามารถชมได้ทั้งพระอาทิตย์ขึ้นและพระอาทิตย์ตก
 
:: หมู่บ้านบางขุนไทร ::
ตั้งอยู่ตำบลบางขุนไทร อำเภอบ้านแหลม จากตัวเมืองเพชรบุรีไปบ้านแหลม ระยะทาง 12 กิโลเมตร แล้วเดินทางต่อไปบาง ขุนไทรเป็นระยะทางอีก 7 กิโลเมตร เป็นหมู่บ้านชาวประมงเล็กๆ ติดริมทะเล ชาวบ้านมี อาชีพเก็บหอยเสียบ โดยใช้ กระดานเลื่อนไปบนผิวเลน
 
:: เขื่อนแก่งกระจาน ::
อยู่ห่างจากตัวเมืองเพชร 53 กิโลเมตร สามารถไปได้ 2 ทาง คือ ไปทางอำเภอท่ายาง ขับรถต่อไปอีกประมาณ 30 กิโลเมตร ก็จะถึงเขื่อนหรือไปตามทางหลวงหมายเลข 4 ประมาณหลักกิโลเมตรที่ 186 - 187 จะมีทางแยกขวามือ เข้าไปตามทางอีก ประมาณ 30 กิโลเมตร เขื่อนแก่งกระจาน สร้างเสร็จเมื่อปี พ.ศ.2509 สูง 58 เมตร เป็นเขื่อนดินกั้นแม่น้ำเพชรบุรี สันเขื่อน ยาว 760 เมตร กว้าง 8 เมตร ฐานตอนที่กว้างที่สุด 250 เมตร เป็นทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่และเป็นสถานที่เหมาะ สำหรับพักผ่อนที่สวยงามมาก แห่งหนึ่ง
 
:: หุบกระพง ::
อยู่ก่อนถึงชะอำประมาณ 4 กิโลเมตร ตามเส้นทาง 3203 ตรงหลักกิโลเมตรที่ 201 - 202 จะมีทางแยกขวามือเป็นทาง ลาดยาง เข้าไปอีก 8 กิโลเมตร ก็จะถึงสหกรณ์หุบกระพง ซึ่งอยู่ในตำบลเขาใหญ่ เขตอำเภอชะอำ แต่เดิมมีสภาพแห้งแล้ง จนในปี พ.ศ.2505 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริ ที่จะช่วยเหลือเกษตรกรในนิคมเขื่อนเพชร โครงการ พัฒนาชนบท "หุบกระพง" ตามพระราชประสงค์จึงได้เริ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2507 โดยมีประเทศอิสราเอลให้ความช่วยเหลือ โครงการนี้ชื่อว่า "โครงการไทย - อิสราเอล" ได้มีการศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับการปลูกพืฃผลต่างๆ ตามความต้องการของตลาด มีการแนะนำ ให้เกษตรกรรู้จักการปลูกพืชตามหลักวิชาการ และมีการจัดตั้งสหกรณ์การเกษตรหุบกระพง นักท่องเที่ยว สามารถซื้อผลิตผลทางการเกษตร ได้ที่ตลาดหน้าศูนย์สาธิต รวมทั้งสามารถซื้อสินค้าในโครงการศิลปาชีพซึ่งเป็น ผลิตภัณฑ์ที่ทำจากป่านศรนารายณ์
 
:: ศูนย์เพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์สัต์ป่าห้วยทราย ::
ตั้งอยู่บริเวณเขาเตาปูน ตำบลสามพระยา จากอำเภอชะอำไปทางใต้ประมาณ 14 กิโลเมตร จะมีทางแยกขวามือไปวิทยาลัย เกษตรกรรมเพชรบุรี จากทางแยกเข้าประมาณ 4 กิโลเมตร เป็นศูนย์อนุรักษ์และขยายพันธุ์สัตว์ป่าหลายชนิด เปิดให้เข้าชม ได้ทุกวัน ไม่เสียค่าเข้าชม
 
:: พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน ::
ตั้งอยู่ในบริเวณค่ายพระรามหก ที่ตำบลห้วยเหนือ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ตรงหลักกิโลเมตรที่ 216 เลยหาดชะอำมา เล็กน้อย เป็นพระตำหนักที่ประทับริมทะเล ซึ่งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้รื้อพระตำหนักหาดเจ้า สำราญมาปลูกขึ้นใหม่เมื่อปี พ.ศ.2466 ได้รับขนานนามว่า "พระราชนิเวศน์แห่งความรักและความหวัง" ลักษณะเป็น พระตำหนักไม้สองชั้น หันหน้าออกสู่ทะเล พระตำหนักฝ่ายในอยู่ปีกขวา ทางปีกซ้ายเป็นส่วนของฝ่ายหน้า ประกอบด้วย พระที่นั่งสามองค์ เชื่อมต่อถึงกันโดยตลอด พระที่นั่งสุนทรพิมาน เป็นที่ประทับของพระนางเจ้าอินทรศักดิ์ศจีพระวรชายา พระที่นั่งพิศาลสาครเป็นที่ประทับ ของพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นหมู่พระที่นั่งตรงกลางประกอบด้วยห้องต่างๆ สำหรับ สำราญพระอิริยาบถ ห้องพักข้าราชบริพารที่คอยรับ ใช้ใกล้ชิด ห้องทรงพระอักษร และพระที่นั่งสโมสรเสวกามาตย์เป็น อาคารโถงสองชั้นเปิดโล่งใช้เป็นที่ประชุมในโอกาสต่างๆ และเป็นโรงละคร ซึ่งเคยจัดแสดงละครครั้งสำคัญ 2 ครั้ง คือ เรื่องพระร่วง และวิวาห์พระสมุทร

ในปี พ.ศ.2484 เจ้าพระยารามราฆพ ได้สร้างพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระมงกุฎ เกล้าเจ้าอยู่หัว ถวายเป็นพระราชานุ สรณ์ประดิษฐานไว้ ณ ท้องพระโรงพระราชนิเวศน์มฤคทายวัน และได้จัดงานบำเพ็ญพระราชกุศลถวาย เป็นพระราช สักการะ เนื่องในวันที่ระลึกคล้ายวันสวรรคตของพระองค์ในวันที่ 25 พฤศจิกายน เป็นประจำทุกปี

พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน เปิดให้เข้าชมทุกวัน ระหว่างเวลา 08.00 - 16.00 น. สำหรับผู้เข้าชมเป็นหมู่คณะ ต้องทำ หนังสือถึงผู้กำกับการกองบังคับการฝึกพิเศษ ค่ายพระรามหก อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี โทร. (032) 471388 , 471130
 
:: หาดเจ้าสำราญ ::
อยู่ห่างจากตลาดเมืองเพชรบุรีประมาณ 15 กิโลเมตร ตามทางหลวงหมายเลข 3177 เป็นชายหาดที่เคยเป็นสถานที่ ท่องเที่ยวสำคัญมากตั้งแต่สมัยโบราณ ตามประวัติเล่ากันว่า สมเด็จพระนเรศวรมหาราช เคยเสด็จมาที่นี่พร้อมด้วย สมเด็จพระเอกาทศรถ ทรงพอพระราชหฤทัยในความงามของหาดแห่งนี้มาก ทรงประทับแรมอยู่หลายวัน จนกระทั่ง ชาวบ้านเรียกหาดนี้ว่า หาดเจ้าสำราญ มาจนปัจจุบัน หาดเจ้าสำราญเจริญ ถึงขีดสุดในสมัยรัชกาลที่ 6 หาดเจ้าสำราญ มีชื่อเสียงกว่าชายทะเลแห่งใดๆ ในเมืองไทยสมัยนั้น พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดฯ ให้สร้างพระ ตำหนักที่ประทับขึ้น ณ ริมหาดแห่งนี้เรียกว่า พระตำหนักหาดเจ้าสำราญ สำเร็จในปี พ.ศ. 2461 ต่อมารื้อไปสร้างใหม่ ที่มฤคทายวัน
 
:: หาดปึกเตียน ::
อยู่ในท้องที่ตำบลปึกเตียน ห่างจากหาดเจ้าสำราญไปทางใต้ประมาณ 7 กิโลเมตร หรือสามารถเดินทางไป ทางถนน เพชรเกษมถึงอำเภอท่ายางแล้วเลี้ยวซ้ายตรงสี่แยกคลองชลประทานสาย 2 ไปตามถนนนี้ ประมาณ 15 กิโลเมตร บริเวณหาดปึกเตียนเป็นหาดทรายขาว สะอาด เหนือหาดมีลำคลองปึกเตียนไหลผ่าน
 
:: หาดชะอำ ::
อำเภอชะอำ อยู่ห่างจากตัวเมือง 41 กิโลเมตร มีทางแยกซ้ายเข้าชายหาด ระยะทางประมาณ 2 กิโลเมตร เป็นชายหาด ที่สวยงามและมีชื่อเสียงของจังหวัดเพชรบุรี เดิมชะอำเป็นเพียงตำบลหนึ่ง ขึ้นอยู่กับอำเภอ หนองจอก แต่ภายหลังที่ หัวหินมีชื่อเสียง ที่ดินแถบชายทะเลถูกจับจองหมด พวกเจ้านายชั้นผู้ใหญ่สมัยนั้น จึงพยายามหาสถานที่ พักผ่อนแห่งใหม่ โดยการนำของพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ และได้พบว่าหาดชะอำเป็นชายหาดที่สวยงาม ไม่แพ้ หัวหิน ชะอำจึงเริ่มเป็นที่รู้จักตั้งแต่นั้นมา ชะอำได้รับการพัฒนาเจริญเติบโตขึ้น และยกฐานะเป็นอำเภอจนปัจจุบัน การรถไฟ แห่งประเทศไทย จัดขบวนการรถไฟพิเศษนำเที่ยวกรุงเทพฯ - ชะอำ ทุกวันหยุด อยู่ในความดูแลของกรมป่าไม้ ตั้งอยู่บน ถนนเพชรเกษม เลยสี่แยกอำเภอชะอำไปทางใต้ประมาณ รายละเอียดติดต่อหน่วยบริการเดินทาง โทร. 223-7010, 223-7020,225-6964
 
:: น้ำตกทอทิพย์ ::
อยู่ห่างจากเขาพะเนินทุ่ง 15 กิโลเมตร สามารถเดินทางโดยรถยนต์ และเดินทางเท้าเข้าถึงตัวน้ำตก ประมาณ 4 กิโลเมตร มีความสูง 9 ชั้น แต่ละชั้นสวยงามแปลกตา สภาพโดยรอบเป็นป่าไม้ร่มรื่น ทั้งนี้การเดินทางไปยังแหล่งท่องเที่ยวที่อยู่ลึก เข้าไปในผืนป่า

ควรขอคำแนะนำและคนนำทางจากเจ้าหน้าที่ป่าไม้ก่อน นอกจากนี้รถยนต์ ที่ใช้ต้องมีกำลังเครื่องดีเพราะเส้นทางผ่าน หุบเขาลาดชัน สถานที่พักอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานมีบ้านพักไว้บริการนักท่องเที่ยว และมีสถานที่กางเต็นท์บริเวณ อ่างเก็บน้ำ บริเวณเขาพะเนินทุ่งและบริเวณโดยรอบ สามารถติดต่อจองที่พักได้ที่กองอุทยานแห่งชาติ กรมป่าไม้ โทร. 579-0529, 579-4842